استاد، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22059/jipa.2025.106002
چکیده
امروزه، مدیریت دانش در سازمانها یک ضرورت جدی شده و برونیسازی و عینیسازی و درونیسازی آن به مزیت رقابتی سازمانها کمک میکند. چرایی و چیستی این موضوع برای سازمانها پذیرفته شده است؛ ولی مسئله اصلی در چگونگی آن است. برای داشتن یک نظام مدیریت دانش موفق در شرکتهای بزرگ و پیچیده، همواره این اصل حاکم است که مدیریت دانشهای یک شرکت یا یک واحد بهطور مجزا و مستقل از سایر قسمتهای سازمان نمیتواند صورت بگیرد و نیازمند یک تفکر یکپارچه و سیستماتیک است. ارزشمندترین داراییهای دانشی، تجربهها و دانشهایی است که بین واحدها و شرکتهای مختلف کاربرد دارد. با اجرای مدیریت دانش در هریک از حوزههای حیاتی دانشی شرکت، بخشی از نقشه دانشی سازمان شکل میگیرد. نقشه دانشی ابزاری است که داراییهای دانشی را سازماندهی کرده و دستیابی سیستماتیک به آنها را در هر جای سازمان بر اساس استراتژیهای تدوین شده تسهیل مینماید.
در کل فرایند ﭘﯿﺎدهﺳﺎزی ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ (از اﺑﺘﺪای ﭘﯿﺎدهﺳﺎزی ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ و ﺑﻪﻃﻮر ﻣﺴﺘﻤﺮ در اداﻣﻪ آن) ﻓﻌﺎﻟﯿﺖهای ﭘﺸﺘﯿﺒﺎن ضروری است. پیادهسازی ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ ﺑﻪﺻﻮرت اﺛﺮﺑﺨﺶ، ﺑﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﮐﺎری ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽﺷﻮد و مقاومت آنها در برابر تسهیم دانش را کاهش ﻣﯽدﻫﺪ. اﻓﺰاﯾﺶ آﮔﺎﻫﯽ اﻓﺮاد در خصوص آﻧﭽﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﮐﻨﺪ و ﺿﺮورت اﯾﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ، از ﻣﯿﺰان ﻣﻘﺎوﻣﺖ آنها ﻣﯽﮐﺎﻫﺪ و موجب کاهش پنهانسازی دانش شده و میزان ﻣﺸﺎرﮐﺖ آنها را افزایش میدهد. ﯾﮑﯽ از اصلیﺗﺮﯾﻦ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖهای ﻣﺴﺘﻤﺮ در ﭘﯿﺎدهﺳﺎزی ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ، ارﺗﻘﺎی ﺳﻄﺢ آﮔﺎﻫﯽ ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﺳﺎزﻣﺎن در ﺳﻄﻮح ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﺧﺼﻮص ﺿﺮورت ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ، ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ تأثیر آن ﺑﺮ حل ﻣﺴﺎﺋﻞ و مشکلات و ﻧﺤﻮه ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ از ﺗﺤﻘﻖ اﻫﺪاف ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺘﻮﻟﯿﺎن ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ ﺻﻮرت میگیرد. اﯾﻨﺘﺮاﻧﺖ، ﺑﻮﻟﺘﻦهای ﺧﺒﺮی، ﻫﻤﺎﯾﺶها، وبینارها و ﺳﻤﯿﻨﺎرﻫﺎ، ﺑﺴﺘﺮﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﺮای ارﺗﻘﺎی ﺳﻄﺢ آﮔﺎﻫﯽ ﮐﺎرﮐﻨﺎن در اﯾﻦ ﺧﺼﻮص هستند. آﻣﻮزشهای ﺣﻮزه ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ، ﻣﯽﺑﺎﯾﺴﺖ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﯿﺎزﺳﻨﺠﯽ ﺻﺤﯿﺢ و ﺑﻪﺻﻮرت هدفمند ﺻﻮرت گیرد. ﺗﺪوﯾﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ارﺗﻘﺎی ﺳﻄﻮح ﺷﺎﯾﺴﺘﮕﯽ ﻣﺘﻮﻟﯿﺎن و دانشگران ﺑﺮﻋﻬﺪه مدیریت منابع انسانی است تا ﻣﺘﻮﻟﯿﺎن ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ ﭘﺲ از ﮔﺬراﻧﺪن دورههای آموزشی ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز و رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﺷﺎﯾﺴﺘﮕﯽ ﻣﻮرد تأیید مدیریت منابع انسانی، ترویج مدیریت دانش را انجام دهند. ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺣﻔﻆ ﯾﮑﭙﺎرﭼﮕﯽ و رﻋﺎﯾﺖ اﺻﻮل ﺣﻘﻮﻗﯽ، ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﺗﺪوﯾﻦ و اﺟﺮای اقدامات اﻧﮕﯿﺰﺷﯽ در ﺣﻮزۀ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ ﺑﺮ ﻋﻬﺪه مدیریت منابع انسانی است و توصیه میشود که حتماً، مدیریت دانش، جزو عوامل ارتقای افقی و گرید شخصی افراد لحاظ شود. در راستای نهادینهسازی مدیریت دانش، توصیه میشود که ﻣﯿﺰان ﺗﺤﻘﻖ ﻧﻘﺸﻪ راه ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ و ﺣﺼﻮل دﺳﺘﺎوردﻫﺎی ﻣﺮﺗﺒﻂ در ﻣﻘﺎﻃﻊ زﻣﺎﻧﯽ دو ﺳﺎﻟﻪ ﺗﻮﺳﻂ مدیریت منابع انسانی اﻧﺪازهﮔﯿﺮی ﺷﻮد. در این راستا، مدیریت منابع انسانی در شرکتهای معتبر، در ﺑﺎزههای زﻣﺎﻧﯽ مشخص و ﺑﺮ اﺳﺎس ﺷﺎﺧﺺها و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﻣﻌﯿﻦ، اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ و ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖهای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی ﺷﺪه را ارزﯾﺎﺑﯽ و ﻧﻘﺎط ﻗﻮت و ﺿﻌﻒ را اﻋﻼم میﻧﻤﺎﯾﺪ. از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻫﺪف اﺻﻠﯽ ﻫﺮ ارزﯾﺎﺑﯽ، ﺑﻬﺒﻮد ﻣﺴﺘﻤﺮ اﺳﺖ، ﺑﺮﻧﺎﻣﻪهای ﺑﻬﺒﻮد ﻧﯿﺰ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻧﻘﺎط ﺿﻌﻒ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﺷﺪه و ﺗﺪوﯾﻦ و اﺟﺮا میﺷﻮﻧﺪ. اﺟﺮای ﻓﺮاﯾﻨﺪ ارزﯾﺎﺑﯽ، اراﺋﻪ ﮔﺰارش و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪهای ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺮ ﻋﻬﺪه مدیریت منابع انسانی و اﺟﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪهای ﺑﻬﺒﻮد، ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﻣﺘﻮﻟﯿﺎن ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ داﻧﺶ در هر واحد است.
عنوان مقاله [English]
34 Knowledge Management Methods and Techniques in Organizations
نویسنده [English]
Aryan Gholipour
Professor, Department of Leadership and human capital, Faculty of governmental management And Organizational science, University of Tehran, Tehran, Iran.
)