انتشارات دانشگاه تهران مدیریت دولتی 2008-5877 17 4 2025 12 22 Pathology of the Government Budget Approval Stage and Solutions for Reforming the Structure of Iran’s Public Budget آسیب‌‌شناسی مرحلۀ تصویب بودجۀ دولتی و ارائۀ راه‌‏کارهایی در راستای اصلاح ساختار بودجۀ دولتی ایران 805 833 105468 10.22059/jipa.2025.397381.3726 FA سیدمحمد مقیمی استاد، گروه خط‌مشی و ادارۀ امور عمومی، دانشکدۀ مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. معصومه کاظمی استادیار، گروه آینده‌پژوهی، دانشکدۀ حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 06 17 Objective This study aims to investigate the challenges and shortcomings of the government budget approval stage in Iran and to present practical solutions for reforming the structure of public budgeting. The approval stage holds strategic importance in realizing developmental objectives and plays a critical role in promoting financial transparency and strengthening governmental accountability. Identifying the weaknesses of this stage and offering actionable reform strategies is therefore essential. The primary purpose of this research is to systematically analyze the deficiencies of the budget approval process and to propose measures that enhance its efficiency, effectiveness, and alignment with national development goals. Methods The study was conducted using a qualitative approach and employed thematic analysis as the main methodological tool. The data set included semi-structured interviews with experts in public finance and governmental planning, along with budget documents and official reports. During the analysis, 173 initial codes were identified, which were refined into 102 selective codes, 34 sub-themes, and 14 overarching themes. The Braun and Clarke model of thematic analysis was applied, which enabled the identification of semantic patterns and the mapping of relationships among the various challenges of the budget approval process. Results The results reveal that the budget approval stage in Iran is confronted with multifaceted weaknesses. At the macro level, the dominance of regional and political considerations, the lack of a coherent national outlook, and localism in budgetary decision-making emerged as major concerns. Structurally, the parliamentary review of the budget bill is ineffective, characterized by the concentration of power in the Joint Budget Committee, the marginalization of specialized committees, and the absence of constructive participation in drafting budgetary provisions. These conditions have led to lower quality reviews and reduced effectiveness of parliamentary decisions. Further, extensive interventions by members of Parliament—often driven by political incentives rather than technical or economic considerations—have resulted in proposals without professional justification and provisions lacking technical and financial coherence. This has disrupted the structural integrity of the budget document. Additional findings include both procedural and substantive flaws in the approved budget, the introduction of new financial commitments without secured funding sources, weaknesses in the Parliament’s internal regulations, and inefficient interactions between government and Parliament. Oversight mechanisms during the approval stage were also found to be inadequate, with no effective tools for monitoring outcomes and limited accountability frameworks. Moreover, time constraints, heavy workloads, and the neglect of specialized review of state-owned enterprises’ budgets have compounded the operational challenges of the process. Conclusion The budget approval stage, situated at the intersection of fiscal policymaking and parliamentary decision-making, requires a comprehensive institutional and behavioral redesign. Based on the findings, several reform directions are proposed: (1) restructuring parliamentary review by empowering specialized committees and reducing the concentration of authority in the Joint Budget Committee; (2) enhancing transparency and competence through training programs for legislators, creating evaluation platforms, and curbing non-expert interventions; (3) revising the Parliament’s internal regulations to clarify responsibilities and streamline procedures; (4) fostering institutional collaboration between government and Parliament based on trust and information-sharing; and (5) strengthening oversight mechanisms to evaluate the outcomes and impacts of the approved budget. Ultimately, achieving a more effective and efficient budget structure at the approval stage depends on political will, the development of technical expertise, and the active participation of policy experts. Without such reforms, Iran’s public budgeting system will remain vulnerable to political maneuvering, structural inefficiencies, and persistent failure in realizing developmental goals. هدف: این پژوهش به بررسی آسیب‌های مرحلۀ تصویب بودجۀ دولتی در ایران و ارائۀ راه‌کارهای اصلاحی برای بهبود ساختار بودجه‌ریزی می‌پردازد. با توجه به جایگاه راهبردی تصویب بودجه در تحقق اهداف توسعه‌ای و نقش آن در شفافیت مالی و پاسخ‌گویی دولت، شناسایی چالش‌های این مرحله و ارائۀ راه‌کارهای عملیاتی برای اصلاح ساختار بودجه‌ریزی ضروری است. هدف اصلی این مطالعه، تحلیل نظام‌مند آسیب‌های موجود در فرایند تصویب بودجه و پیشنهاد راه‌کارهایی برای ارتقای کارایی و اثربخشی این فرایند است. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌های پژوهش، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با کارشناسان مالی و برنامه‌ریزی دولتی، اسناد بودجه‌ای و گزارش‌های رسمی بوده است. در فرایند تحلیل، ۱۷۳ کد اولیه شناسایی و در قالب ۱۰۲ کد گزینشی، ۳۴ مضمون فرعی و ۱۴ مضمون اصلی طبقه‌بندی شدند. از مدل براون و کلارک برای تحلیل مضامین استفاده شده است. این مدل امکان شناسایی الگوهای معنایی و روابط بین آسیب‌ها را فراهم می‌سازد. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که فرایند تصویب بودجه در ایران با آسیب‌هایی چندوجهی مواجه است. در سطح کلان، غلبه نگاه منطقه‌ای و سیاسی، ضعف در نگرش کلان ملی و محلی‌گرایی در تصمیم‌گیری‌های بودجه‌ای از چالش‌های برجسته هستند. ساختار بررسی لایحه در مجلس نیز ناکارآمد گزارش شده است؛ تمرکز قدرت در کمیسیون تلفیق، بی‌نقشی کمیسیون‌های تخصصی و فقدان مشارکت سازنده در تدوین احکام بودجه، موجب کاهش کیفیت بررسی‌ها و افت کارآمدی تصمیم‌ها شده است. همچنین، مداخلات گستردۀ نمایندگان در متن لایحه، بدون توجه به آثار کلان اقتصادی، پیشنهادهای فاقد پشتوانۀ کارشناسی و احکام فاقد توجیه فنی و مالی، نظم ساختاری سند بودجه را مخدوش کرده‌اند. از دیگر یافته‌ها می‌توان به ایرادهای شکلی و محتوایی مصوبات، تعهدهای مالی جدید و افزایش بار بودجه‌ای بدون پیش‌بینی منابع، ایرادهای آیین‌نامه داخلی مجلس و تعامل ناکارآمد میان دولت و مجلس اشاره کرد. ناکارآمدی نظارت بر فرایند تصویب، نبود ابزارهای رصد اثربخشی و فقدان پاسخ‌گویی مؤثر نیز به‌عنوان حلقه‌های ضعیف در زنجیرۀ تصویب بودجه شناسایی شده‌اند. در نهایت، محدودیت زمانی، تراکم حجم کاری و فقدان رسیدگی تخصصی به بودجه شرکت‌های دولتی، روند تصویب را با چالش‌های اجرایی روبه‌رو کرده است. نتیجه‌گیری: مرحلۀ تصویب بودجه، به‌عنوان نقطۀ تلاقی سیاست‌گذاری مالی و تصمیم‌گیری پارلمانی، به بازطراحی نهادی و رفتاری گسترده نیازمند است. بر اساس یافته‌های پژوهش، اصلاحات پیشنهادی باید در چند محور دنبال شود: نخست، اصلاح ساختار بررسی در مجلس با هدف تقویت نقش کمیسیون‌های تخصصی و کاهش تمرکز قدرت در کمیسیون تلفیق؛ دوم، افزایش شفافیت و شایستگی در فرایند بررسی از طریق آموزش نمایندگان، ایجاد سامانه‌های ارزیابی و منع مداخلات غیرکارشناسی؛ سوم، ارتقای آیین‌نامه داخلی مجلس برای تفکیک دقیق وظایف و تسهیل فرایند بررسی؛ چهارم، تقویت تعامل نهادی دولت و مجلس مبتنی بر اعتماد و تبادل اطلاعات و پنجم، بهبود سازوکارهای نظارتی برای ارزیابی نتایج و پیامدهای بودجۀ مصوب. در نهایت، دستیابی به ساختار بودجه‌ای کارآمد در مرحلۀ تصویب، مستلزم عزم سیاسی، توسعۀ ظرفیت‌های فنی و مشارکت فعال نخبگان در فرایند تصمیم‌سازی است. بدون این اصلاحات، بودجه‌ریزی دولتی در ایران همچنان در معرض رفتارهای سیاسی، ناکارآمدی ساختاری وعدم تحقق اهداف توسعه‌ای باقی خواهد ماند.

https://jipa.ut.ac.ir/article_105468_8c1ff48b3402f181776b7179693bd74b.pdf

انتشارات دانشگاه تهران مدیریت دولتی 2008-5877 17 4 2025 12 22 Exploring the Reasons for Government Inaction in Some Public Areas: A Qualitative Study واکاوی دلایل انفعال دولت در برخی از عرصه‌‌های عمومی: یک مطالعۀ کیفی 834 871 105470 10.22059/jipa.2025.396601.3712 FA مهدی خسروی دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. حسن دانایی فرد استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. سید حسین کاظمی استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. جلیل دلخواه استادیار، گروه برنامه‌ریزی و مدیریت، مرکز مطالعات مدیریت و توسعه فناوری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. لطف‌الله فروزنده دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. Journal Article 2025 06 02 Objective This study seeks to identify and analyze the reasons behind government inaction in certain public domains, in order to address the fundamental question: why does the government in Iran, despite recognizing public problems and facing clear societal expectations for intervention, adopt a strategy of inaction or passivity in specific areas of public policy? Understanding the roots of such inaction is vital for improving responsiveness, accountability, and the legitimacy of governance. Methods The research employed a qualitative content analysis method based on the approach of Elo and Kyngäs (2008). Using purposive sampling, 33 semi-structured interviews were conducted with participants including government officials, members of parliament, university professors with executive experience, and policy scholars. The analysis followed three stages—preparation, organization, and reporting. Ultimately, four main categories were extracted: structural and institutional, cognitive and behavioral, political and electoral, and environmental and contextual. Together, these categories provided a comprehensive, multidimensional framework for explaining government inaction. Results The analysis identified four main categories and 20 subcategories of factors contributing to policy inaction. Structural and institutional: Bureaucratic inefficiency, overreliance on traditional procedures, dependence on outdated administrative systems and paperwork, lack of coordination among governmental bodies, and overlapping duties all create systemic inertia. Additionally, entrenched networks of vested interests and conflicts of interest incentivize individuals and groups to resist structural reforms. Cognitive and behavioral: Psychological biases such as blame avoidance, risk aversion, optimism bias toward the status quo, reliance on intuitive shortcuts, and limited analytical capacity consolidate resistance to change. These dynamics generate cycles of passivity and blame-shifting among policymakers. Political and electoral: Short-term calculations driven by electoral pressures, populist tendencies, issue avoidance, and policy myopia push policymakers toward symbolic or performative decisions, while deterring engagement with long-term reforms and fundamental action. Environmental and contextual: Crises, natural disasters, climate and geopolitical conditions, as well as international and media pressures, restrict the government’s ability to respond promptly to emerging issues and create external conditions that reinforce inaction. Conclusion The study concludes that policy inaction is a multidimensional phenomenon shaped by the interaction of structural/institutional, cognitive/behavioral, political/electoral, and environmental/contextual factors. Such inaction not only undermines the government’s capacity to respond in a timely and effective manner to essential societal needs but also erodes public trust and policy legitimacy. Addressing this challenge requires reforms along several lines: revisiting and modernizing administrative procedures, enhancing analytical capacity in policymaking, strengthening inter-institutional coordination, and mitigating conflicts of interest. Moreover, special attention must be paid to cognitive biases in decision-making, ensuring that policymakers adopt evidence-based frameworks that balance short-term risk management with long-term problem-solving. Reforming governmental processes and shifting the prevailing mindset from passivity to proactive engagement—supported by a knowledge-driven and culturally adaptive environment—can improve both efficiency and legitimacy. The findings highlight that reform strategies must prioritize internal coordination, reduce incentives for maintaining private interests, and encourage acceptance of reasonable risks. Such measures are essential not only for improving responsiveness to immediate challenges but also for preventing the long-term consequences of systemic inaction. Ultimately, the study offers an analytical framework that can help policymakers and scholars better understand the drivers of governmental passivity, providing pathways for reform in Iran and in other contexts characterized by complex governance structures and multidimensional challenges. هدف: هدف این پژوهش شناسایی و واکاوی دلایل انفعال دولت در برخی از عرصه‌های عمومی است تا به این پرسش بنیادین پاسخ داده شود که چرا دولت در ایران، در برخی حوزه‌های عمومی، با وجود شناسایی مسئله و وجود انتظار اجتماعی برای اقدام، راهبرد انفعال یا بی‌عملی را انتخاب می‌کند. روش: روش پژوهش این مطالعه، تحلیل محتوای کیفی بر اساس رویکرد الو و کینگاس (۲۰۰۸) است. نمونه‌گیری با رویکرد هدفمند صورت گرفته و در مجموع ۳۳ مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با افرادی از جمله مسئولان دولتی، نمایندگان مجلس، استادان دانشگاهی با سابقۀ اجرایی و دانش‌پژوهان خط‌مشی انجام شده است. فرایند تحلیل شامل سه مرحله آماده‌سازی، سازمان‌دهی و گزارش‌دهی بوده و در نهایت با استخراج چهار مقولۀ اصلی (ساختاری و نهادی، شناختی و رفتاری، سیاسی و انتخاباتی و محیطی و زمینه‌ای) الگوهای جامع و چندبُعدی انفعال دولت تحلیل و تبیین شده است. یافته‌ها: دلایل انفعال دولت در ۴ مقولۀ اصلی و ۲۰ زیرمقوله شناسایی شد. در خصوص مؤلفه‌های ساختاری و نهادی، ناکارآمدی بوروکراسی، چسبیدگی به رویه‌های سنتی، وابستگی به سیستم‌های تاریخی و کاغذبازی، ناهماهنگی بین نهادهای دولتی و تداخل وظایف، به‌عنوان مهم‌ترین عوامل دخیل در ایجاد شرایط انفعال مطرح شده است. همچنین، نظام انتفاعات و تعارض منافع در محیط‌های دولتی، انگیزه‌های فردی و گروهی برای حفظ منافع خاص و جلوگیری از تحولات ساختاری را تقویت می‌کند. در بُعد شناختی و رفتاری، سوگیری‌های روانی مانند اجتناب از سرزنش، ریسک‌گریزی، سوگیری خوش‌بینانه به وضعیت موجود، میان‌بُرهای شهودی و نقص در ظرفیت تحلیل مسائل، باعث تثبیت نگرش مقابل تغییر و تشکیل چرخه‌ای از پاس‌کاری در میان خط‌مشی‌گذاران شده است. علاوه‌براین، در سطح سیاسی و انتخاباتی، محاسبات کوتاه‌مدت به‌دلیل فشارهای انتخاباتی، پوپولیسم، موضوع‌زدایی و نزدیکی سیاستی، به اتخاذ تصمیمات نمایشی وعدم ورود به عرصه‌های بلندمدت و اقدامات بنیادی منجر شده است. در نهایت، عوامل محیطی، از جمله بحران‌ها و بلایای طبیعی، شرایط اقلیمی و ژئوپلیتیکی، فشارهای بین‌المللی و رسانه‌ای، زمینه‌ای برای ناتوانی دولت در پاسخ‌گویی سریع به تحولات ایجاد کرده است. نتیجه‌گیری: انفعال خط‌مشی، یک پدیدۀ چندبعدی و متأثر از تعامل عوامل ساختاری/نهادی، شناختی/رفتاری، سیاسی/انتخاباتی و محیطی/زمینه‌ای است. این انفعال نه تنها مانع پاسخ‌گویی به‌موقع به نیازهای اساسی جامعه می‌شود، بلکه مستلزم بررسی دقیق و بازنگری در رویه‌ها و ساختارهای اداری، بهبود قابلیت‌های تحلیلی و ارتقای هماهنگی بین نهادهای مختلف دولتی است. همچنین باید به سوگیری‌های موجود در فرایند اتخاذ تصمیم‌ها توجه ویژه شود تا سیاست‌مداران با بهره‌گیری از داده‌های دقیق و چارچوب‌های تحلیلی جامع، بتوانند علاوه‌بر کاهش ریسک‌های کوتاه‌مدت، چشم‌انداز بلندمدتی برای حل مسائل بنیادی ارائه دهند. از این رو، اصلاح روند عمل دولت و تغییر نگرش به انفعال، ضمن ایجاد فضای دانشی و فرهنگی مناسب، می‌تواند به ارتقای کارایی و مشروعیت نظام بینجامد. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که طراحی استراتژی‌های اصلاحی متکی بر تقویت هماهنگی داخلی، کاهش تضاد منافع و پذیرش ریسک‌های منطقی، ضرورت دارد تا علاوه‌بر بهبود پاسخ‌گویی به مسائل فوری، بتوان از بروز پیامدهای بلندمدت ناشی از انفعال جلوگیری کرد. این پژوهش در نهایت، چارچوبی تحلیلی برای درک بهتر علل بی‌عملی دولت ارائه می‌دهد که می‌تواند راه‌گشای تحول در خط‌مشی‌گذاری‌های عمومی، به‌ویژه در کشورهایی با ساختارهای پیچیده و چالش‌های چندبُعدی باشد.

https://jipa.ut.ac.ir/article_105470_b5e87e7e52b755bfdcfbd97072ec3784.pdf

انتشارات دانشگاه تهران مدیریت دولتی 2008-5877 17 4 2025 12 22 A Innovation in Public Policy-Making through Blockchain: A Transformation in Digital Government نوآوری در خط‌مشی‌گذاری عمومی با بهره‌گیری از بلاکچین: تحول در دولت دیجیتال 872 903 105471 10.22059/jipa.2025.397374.3725 FA فاطمه خواجه داد دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. نورمحمد یعقوبی استاد، گروه مدیریت، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. 0000-0001-6808-0594 محمدمهدی ذوالفقارزاده دانشیار، گروه خط‌مشی و ادارۀ امور عمومی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. مسعود دهقانی استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکدۀ مدیریت، دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران. Journal Article 2025 06 17 Objective Digital government represents a strategic approach for enhancing transparency, citizen participation, and efficiency in the delivery of public services. With the rise of public expectations and evolving digital standards, blockchain technology has emerged as a transformative innovation. Its defining features—decentralization, high security, transparency, and immutability of data—position blockchain as a key driver of both digital government and innovation in public policymaking. However, its application in developing countries faces multiple obstacles. In Iran, despite ongoing efforts to advance digital governance, the integration of blockchain into public policymaking remains limited. This study aims to address this gap by systematically identifying the benefits, barriers, and infrastructural requirements for blockchain adoption in the Iranian public sector, using the Importance–Performance Analysis (IPA) framework. Methods The research adopted a mixed-methods design, beginning with a qualitative phase followed by a quantitative assessment. Data for the qualitative phase were gathered through semi-structured interviews with 13 experts in blockchain technology and public policy, including IT managers and university faculty members. The data were analyzed using thematic analysis based on Braun and Clarke’s (2006) framework, employing an inductive approach in which themes emerged from the data without reliance on predefined theories. Thematic coding resulted in the extraction of 221 basic codes, consolidated into 30 organizing themes and 10 global themes. These themes informed the design of a structured questionnaire for the quantitative phase. The questionnaire, based on a four-point Likert scale, was evaluated through IPA. Finally, the results were validated by a panel of experts in public policy, IT, and blockchain to ensure prioritization of the most critical factors. Results The thematic analysis highlighted ten overarching domains, including transparency, trust-building, decentralization, security, efficiency, economic and geopolitical implications, innovation, challenges, and infrastructural requirements. The IPA results revealed significant mismatches between importance and performance. Key elements such as transparency, data security, and corruption reduction were rated highly important but demonstrated weak performance due to technical, organizational, and political constraints. Conversely, areas such as public access to information and the implementation of smart contracts were identified as high-performing strengths. Other components, including the decentralization of power and international collaboration, though in early stages of development, were recognized for their substantial strategic potential. Collectively, these findings show both the promise of blockchain and the barriers to its full realization in Iran’s public sector. Conclusion Blockchain is not merely a technological innovation but a powerful instrument for transforming public policymaking in the context of digital government. The study demonstrates that blockchain can substantially improve transparency, data security, and anti-corruption mechanisms. Yet, challenges remain: technical limitations, a shortage of specialized professionals, organizational resistance, and legal and regulatory gaps all impede full-scale adoption. Policy implications include the urgent need for coherent policy design, robust technical infrastructure, and enhanced cross-sector collaboration. Despite the barriers, blockchain holds significant strategic potential to strengthen governance quality, efficiency, and transparency in Iran and other developing countries, offering a pathway for innovation in public policy and the advancement of digital government. هدف: دولت دیجیتال، رویکردی راهبردی برای ارتقای شفافیت، مشارکت شهروندان و کارایی در ارائۀ خدمات عمومی به‌شمار می‌رود. در پی افزایش انتظارات عمومی و تحول در استانداردهای دیجیتال، فناوری بلاکچین به‌عنوان یک فناوری تأثیرگذار با ویژگی‌هایی چون‌عدم تمرکز، بسیار امن، شفاف و تغییرناپذیر در داده‌ها مطرح شده است. این ویژگی‌ها، بلاکچین را به عاملی کلیدی در پیشبرد دولت دیجیتال و نوآوری در خط‌مشی‌گذاری عمومی تبدیل کرده‌اند. با این حال، پیاده‌سازی این فناوری در کشورهای در حال توسعه با چالش‌هایی همراه است. در ایران نیز، با وجود تلاش در مسیر دولت دیجیتال، کاربرد بلاکچین در خط‌مشی‌گذاری عمومی هنوز محدود باقی مانده است. این پژوهش با استفاده از رویکرد تحلیل اهمیت ـ عملکرد، به شناسایی مزیت‌ها، موانع و زیرساخت‌های لازم برای استقرار بلاکچین در بخش عمومی ایران می‌پردازد. روش: پژوهش حاضر با استفاده از روش تحقیق کیفی و تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۳ نفر از خبرگان منتخب در حوزۀ بلاکچین و خط‌مشی عمومی، شامل مدیران فناوری و استادان دانشگاه، گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل تماتیک بر اساس چارچوب برون و کلارک (۲۰۰۶) و با رویکرد تحلیل مضمون استقرایی انجام شد؛ بدین معنا که مضامین به‌صورت داده‌محور و بدون اتکا به چارچوب نظری از پیش‌تعیین‌شده استخراج شده‌اند. مضامین استخراج‌شده، پایۀ طراحی پرسش‌نامه‌ای ساختارمند قرار گرفت که بخش کمی پژوهش را شکل داد. این پرسش‌نامه با استفاده از روش تحلیل اهمیت ـ عملکرد (IPA) و مقیاس لیکرت چهاردرجه‌ای ارزیابی شد. در نهایت، ارزیابی نهایی توسط پانلی از متخصصان خط‌مشی عمومی، فناوری اطلاعات و بلاکچین انجام گرفت تا اولویت‌بندی عوامل کلیدی ممکن شود. یافته‌ها: تحلیل تماتیک داده‌های کیفی به استخراج ۲۲۱ مضمون پایه، ۳۰ مضمون سازمان‌دهنده و ۱۰ مضمون فراگیر منجر شد که در حوزه‌هایی چون شفافیت، اعتمادسازی، تمرکززدایی، امنیت، کارآمدی، ابعاد اقتصادی و ژئوپولیتیکی، نوآوری، چالش‌ها و زیرساخت دسته‌بندی شدند. ارزیابی کمّی با روش تحلیل اهمیت ـ عملکرد نشان داد که مؤلفه‌هایی نظیر شفافیت، امنیت داده و کاهش فساد، با وجود اهمیت زیاد، به‌دلیل محدودیت‌های فنی و سازمانی و سیاسی، عملکرد ضعیفی دارند. در مقابل، دسترسی عمومی به اطلاعات و کاربرد قراردادهای هوشمند، از عملکرد مطلوبی برخوردار بودند و به‌عنوان نقاط قوت شناسایی شدند. همچنین، مؤلفه‌هایی مانند تمرکززدایی قدرت و همکاری‌های بین‌المللی، هرچند در مراحل ابتدایی توسعه‌اند، پتانسیل راهبردی شایان توجهی دارند. نتیجه‌گیری: فناوری بلاکچین نه‌تنها یک نوآوری فناورانه، بلکه ابزاری تأثیرگذار بر خط‌مشی‌گذاری عمومی است که می‌تواند شفافیت، امنیت داده و کاهش فساد را در چارچوب دولت دیجیتال ارتقا دهد. این پژوهش با رویکرد آمیخته و تحلیل تماتیک، ابعاد کلیدی همچون اعتمادسازی، تمرکززدایی و الزامات زیرساختی را در کاربست بلاکچین در بخش عمومی شناسایی کرده است. یافته‌های تحلیل اهمیت ـ عملکرد نشان می‌دهد که با وجود عملکرد مطلوب بلاکچین در حوزه‌هایی مانند ثبت اسناد و قراردادهای هوشمند، چالش‌هایی نظیر محدودیت‌های فنی، کمبود نیروی متخصص، مقاومت سازمانی و خلأهای قانونی، مانع از بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های آن شده‌اند. بر این اساس، تدوین سیاست‌های منسجم، توسعۀ زیرساخت‌های فنی و تقویت همکاری‌های بین‌بخشی برای بهره‌گیری مؤثر از بلاکچین ضروری است. با توجه به موانع موجود، این فناوری از پتانسیل راهبردی بسیار خوبی برای ارتقای کیفیت، کارایی و شفافیت حکمرانی دیجیتال در ایران و سایر کشورهای در حال توسعه برخوردار است.

https://jipa.ut.ac.ir/article_105471_f96750c9debfd404bb50a98e5446592a.pdf

انتشارات دانشگاه تهران مدیریت دولتی 2008-5877 17 4 2025 12 22 Board Structures of State-owned Enterprises in China's Corporate Governance System: Implications for Enhancing the Governance of State-owned Enterprises in Iran ساختار هیئت‌‌مدیرۀ شرکت‌‌های دولتی در حکمرانی شرکتی چین و دلالت‌‌های آن برای ارتقای نظام حکمرانی شرکت‌‌های دولتی ایران 904 937 105472 10.22059/jipa.2025.394203.3687 FA سید ایمان احمدی دانشجوی دکتری، گروه خط مشی گذاری و اداره امور عمومی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، ایران. مجید مختاریان پور استادیار، گروه خط‌‏مشی‌‌گذاری و اداره امور عمومی، دانشکدۀ مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران. ایران. Journal Article 2025 04 27 Objective The inefficiency of corporate governance in state-owned enterprises (SOEs) in Iran has become a chronic and deeply rooted challenge for the national economic system. This inefficiency has not only exerted negative impacts on macroeconomic indicators but has also caused a decline in productivity, weakened accountability mechanisms, and widened the gaps of economic justice. By contrast, China, over the past two decades, has managed to design and implement gradual yet fundamental reforms in the board structures of SOEs. These reforms have provided a localized and effective model of corporate governance. Considering the pivotal role of the board of directors as the beating heart of any corporate governance system, the present study seeks to analyze the key components of board structure in Chinese SOEs and to propose concrete policy directions aimed at improving the governance of SOEs in the Islamic Republic of Iran. Methods This research follows a qualitative design. Data collection was conducted through a systematic literature review, whereby evidence relevant to the research questions was identified, retrieved, appraised, and synthesized in a rigorous and structured manner. For data analysis, the study applied thematic analysis based on the framework proposed by King, Horrocks, and Brooks (2019), which includes three stages: (1) descriptive coding, (2) interpretive coding, and (3) the construction of overarching themes. The thematic analysis method was chosen because its structured approach allows for the systematic exploration, reproduction, and critical examination of the interrelationships between concepts. Results The analysis yielded 155 descriptive codes, 15 interpretive codes, and 6 overarching themes. These themes represent the essential dimensions of board structure in the governance of Chinese SOEs and include: Structural and institutional independence of the board of directors; Professionalization and specialization in board composition, coupled with broader institutional participation; Reforming the mechanisms for executive appointment and promotion; Establishing multilayered accountability and ensuring transparency of information; Restructuring performance evaluation systems and incentive frameworks for board members; Activating the full potential of the board to exercise effective supervisory roles, strengthening accountability frameworks, redefining the scope of supervisory responsibilities, and planning for the contribution of SOEs to national macroeconomic development. Each of these themes is elaborated in detail in the findings section of the study, providing a nuanced picture of China’s governance reforms. Conclusion The Chinese experience reveals that reforms in SOE governance have not been confined to superficial or merely structural adjustments. Rather, they embody a comprehensive, systemic transformation encompassing institutional, legal, managerial, and motivational dimensions. Central elements of this model include the genuine independence of boards from political interference, transparent mechanisms for the appointment and evaluation of directors, multilayered supervisory and reporting systems, and the strategic alignment of SOEs with broader economic development goals. Based on these lessons, the study highlights several policy implications for Iran: establishing a robust legal framework to safeguard the institutional independence of SOE boards; reinforcing their supervisory roles; creating transparent systems for appointment and performance evaluation; enhancing multilevel accountability; diversifying institutional and ownership structures; defining explicit macroeconomic objectives for SOEs; and updating the legal definition of SOEs to reflect their modern functions. هدف: ناکارآمدی حکمرانی شرکت‌های دولتی ایران، به یکی از چالش‌های مزمن نظام اقتصادی تبدیل شده است. این ناکارآمدی، نه‌تنها بر شاخص‌های کلان اقتصادی اثرگذار بوده است، بلکه موجب کاهش بهره‌وری، تضعیف پاسخ‌گویی و تعمیق شکاف‌های عدالت اقتصادی نیز شده است. در مقابل، کشور چین طی دو دهه گذشته توانسته است با اصلاحاتی تدریجی، اما بنیادین در ساختار هیئت‌مدیره شرکت‌های دولتی، الگویی بومی و اثربخش در حوزۀ حکمرانی شرکتی ارائه دهد. با توجه به اهمیت هیئت‌مدیره، به‌عنوان قلب تپندۀ نظام حکمرانی شرکتی، هدف پژوهش حاضر، تحلیل مؤلفه‌های کلیدی ساختار هیئت‌مدیره در شرکت‌های دولتی چین و پیشنهاد خط‌مشی‌هایی برای بهبود وضعیت حکمرانی شرکت‌های دولتی جمهوری اسلامی ایران است. روش: پژوهش حاضر یک پژوهش کیفی است که گردآوری داده‌های آن با استفاده از روش مرور نظام‌مند ادبیات انجام شده است. در این روش شواهد مرتبط با یک یا چند پرسش خاص، شناسایی، بازیابی، ارزیابی و ترکیب می‌شود. همچنین روش تحلیل داده‌ها در پژوهش حاضر، تحلیل مضمونی با رویکرد کینگ، هاروکز و بروکز (۲۰۱۹) شامل سه مرحله کدگذاری توصیفی، کدگذاری تفسیری و تشکیل مضامین فراگیر است. تحلیل مضمون به‌دلیل ساختار نظام‌مند خود، امکان تحلیل، بازتولید و بررسی دقیق روابط بین مفاهیم را فراهم می‌آورد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش به شناسایی ۱۵۵ کد توصیفی، ۱۵ کد تفسیری و ۶ مضمون فراگیر منجر شد. این مؤلفه‌ها که ابعاد کلیدی ساختار هیئت‌مدیره در حکمرانی شرکت‌های دولتی چین را نمایندگی می‌کنند، عبارت‌اند از: استقلال ساختاری و نهادی هیئت‌مدیره، حرفه‌ای‌سازی و تخصص‌گرایی در ترکیب هیئت‌مدیره و گسترش مشارکت‌های نهادی، بازنگری در نظام انتصاب و ارتقای مدیران، پاسخ‌گویی چندلایه به ذی‌نفعان و شفافیت اطلاعاتی، اصلاح نظام ارزیابی عملکرد و ساختار انگیزشی هیئت‌مدیره، فعال‌سازی تمام ظرفیت‌های هیئت‌مدیره برای ایفای نقش نظارتی اثربخش، تقویت ساختارهای پاسخ‌گویی و بازتعریف نقش نظارتی و نیز برنامه‌ریزی و عمل در جهت ایفای نقش در سطح اقتصاد کلان کشور که تفصیل هرکدام در بخش یافته‌ها ارائه شده است. نتیجه‌گیری: بررسی تجربۀ چین در حکمرانی شرکت‌های دولتی نشان می‌دهد که اصلاحات این کشور، تنها به تغییرات سطحی و ساختاری محدود نبوده، بلکه به‌گونه‌ای تلفیقی و نظام‌مند، مجموعه‌ای از تحولات نهادی، حقوقی، انگیزشی و مدیریتی را دربرگرفته است. در این الگو، استقلال واقعی هیئت‌مدیره از ساختارهای سیاسی، به همراه سازوکارهای شفاف انتخاب و ارزیابی مدیران، ایجاد ساختارهای گزارشگری و نظارت چندلایه و نیز تعریف نقش کلان برای شرکت‌های دولتی در توسعۀ اقتصادی، موجب خلق مدلی پایدار و قابل اتکا از حکمرانی شرکتی شده است. بر همین اساس طراحی چارچوب قانونی برای استقلال نهادی هیئت‌مدیره و تقویت نقش نظارتی آن، ایجاد نظام شفاف برای انتصاب و ارزیابی عملکرد اعضای هیئت‌مدیره، تقویت پاسخ‌گویی چندسطحی اعضای هیئت مدیره، ایجاد تنوع نهادی و مالکیتی در شرکت‌های دولتی، تعریف اهداف مشخص برای ایفای نقش شرکت‌های دولتی در اقتصاد کلان و به‌روزرسانی مفهوم شرکت‌های دولتی در قانون، از مهم‌ترین آموزه‌های سیاستی برای جمهوری اسلامی ایران است.

https://jipa.ut.ac.ir/article_105472_b694bd70e54f0d26685dd7cca834669b.pdf

انتشارات دانشگاه تهران مدیریت دولتی 2008-5877 17 4 2025 12 22 Application of artificial intelligence for Generating Smart Behavioral Nudges کاربرد هوش مصنوعی برای تولید تلنگرهای رفتاری هوشمند 938 962 105473 10.22059/jipa.2025.395752.3700 FA سید کمال واعظی دانشیار، گروه رهبری و سرمایۀ انسانی، دانشکدۀ مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. فرانک پاشایی دانشجوی دکتری، گروه خط‌مشی‌گذاری عمومی، پردیس بین‌الملل کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران. Journal Article 2025 05 21 Objective The primary aim of this study is to examine the capacities and capabilities of artificial intelligence in designing and implementing intelligent, personalized behavioral nudges. These nudges, viewed as the second generation of behavioral interventions, can enhance the effectiveness of behavioral policymaking by relying on technology-driven and data-based tools. The central research question guiding this study is: How can AI-based behavioral nudges, grounded in choice architecture and nudge theory, contribute to public policymaking and influence both individual and collective behaviors? By integrating big data analytics, machine learning algorithms, and cognitive technologies, the study seeks to demonstrate how behavioral interventions can be elevated from a generalized and impersonal level to one that is precise, individualized, and adaptive. Methods This research follows a qualitative approach using thematic analysis. Data were collected through semi-structured interviews with 12 experts in public policy, behavioral economics, and artificial intelligence. Sampling was conducted using the snowball method until theoretical saturation was achieved. The data were analyzed through open and axial coding, and the results were synthesized into a conceptual model. To enrich the model, findings from library research and international literature were incorporated. This combination of empirical and theoretical data provided the foundation for developing a comprehensive conceptual architecture of an intelligent nudge system. Results The theoretical exploration identified technological tools such as big data, machine learning, the Internet of Things, intelligent software agents, algorithmic methods, and cognitive technologies as the central components of an intelligent nudge system. Expert interviews led to the recognition of nine complementary tools—predictive analytics, reinforcement learning, neural networks, recommender systems, notifications, fuzzy logic, natural language processing, adaptive learning platforms, and decision-support systems—that strengthen the personalization of nudges. The proposed conceptual model is built around several key components: (1) a user profile containing descriptive data (age, gender, health, location), preferences, past behaviors, and individual capabilities, gathered explicitly (e.g., user responses) or implicitly (e.g., online behavior, wearable devices); (2) a profile learner that functions as the central processor, analyzing user data to detect behavioral patterns and design context-appropriate nudges; (3) a data collection and analysis process that uses big data and algorithms such as predictive analytics and natural language processing to transform information into actionable insights; (4) nudge design, where tailored interventions are created; and (5) evaluation of user response, where feedback and behavioral changes are measured, and new data are reintegrated into the system’s learning cycle to ensure continuous refinement. The findings highlight that unlike traditional nudges—which are uniform and general—AI-based nudges can be precisely tailored to individuals and delivered at the right time and in the right context. This capacity allows policymakers to move beyond broad, often inefficient interventions toward adaptive, data-driven tools. However, risks were also identified, including privacy violations, the reproduction of human biases in AI systems, and the possibility of “dark nudges.” Addressing these risks requires regulatory safeguards, algorithmic transparency, and ethical oversight. Conclusion The integration of artificial intelligence with behavioral sciences creates new capacities for data-driven policymaking. Intelligent nudge systems not only increase the effectiveness of interventions but also provide opportunities for continuous learning, refinement, and long-term policy improvement. By presenting a conceptual model grounded in a profile learner, this study offers policymakers, developers, and behavioral researchers a roadmap for using AI to design interventions that are more efficient, equitable, and adaptive. Ultimately, AI-based nudges represent not only tools for influencing individual behavior but also a transformative step toward reimagining public policymaking in the era of big data and intelligent decision-making. هدف: هدف این پژوهش بررسی ظرفیت‌های هوش مصنوعی در تولید تلنگرهای رفتاری هوشمند، در راستای بهبود فرایندهای خط‌مشی‌گذاری رفتاری است. در این راستا تلاش شد تا با استفاده از چارچوب نظری معماری سامانه تلنگر هوشمند، الگویی طراحی شود که بتواند با تکیه بر ابزارهای فناورانه و شخصی‌سازی تصمیم‌ها، اثربخشی مداخلات رفتاری را ارتقا بخشد. روش: این پژوهش از نوع کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون داده‌هاست که با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر از خبرگان حوزه‌های خط‌مشی‌گذاری، اقتصاد رفتاری و هوش مصنوعی اجرا شده است. نمونه‌گیری به‌روش گلولۀ برفی انجام شد و گردآوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها با بهره‌گیری از روش کدگذاری باز و محوری تحلیل و در قالب مدل مفهومی ارائه شدند. همچنین از یافته‌های نظری و تحلیل‌های کتابخانه‌ای نیز در طراحی مدل استفاده شد. یافته‌ها: یافته‌های نظری پژوهش نشان داد که از ابزارهای مداخله‌ای مانند کلان‌داده، یادگیری ماشین، رویکرد الگوریتمی، عامل نرم‌افزار هوشمند، اینترنت اشیا و فناوری‌های شناختی، به‌عنوان اجزای اصلی سامانۀ تلنگر هوشمند می‌توان بهره برد. نتایج حاصل از مصاحبه‌ها حاکی است که ۹ ابزار جدید سیستم‌های توصیه‌گر، یادگیری تقویتی، شبکه‎های عصبی، تحلیل پیش‌بینی‌کننده، نوتیفیکیشن، منطق فازی، پردازش زبان طبیعی، پلتفرم‌های یادگیری سفارشی و سیستم‌های پشتیبانی تصمیم‌گیری، می‌توانند قابلیت شخصی‌سازی تلنگرها را تقویت کنند. در مدل مفهومی طراحی‌شده، پردازندۀ مرکزی به‌عنوان یادگیرنده نمایه‌ای تعریف شد که با تحلیل داده‌های مرتبط با علایق، رفتارها و توانمندی‌های کاربران، امکان تولید تلنگرهای متناسب با موقعیت‌های خاص را فراهم می‌سازد. نتیجه‌گیری: تلنگرهای رفتاری مبتنی بر هوش مصنوعی، برای ارتقای اثربخشی مداخلات در خط‌مشی‌گذاری رفتاری ظرفیت چشمگیری دارند و به‌جای اتکا به راه‌کارهای کلی، قادرند با پردازش داده‌های فردی، مداخلاتی شخصی‌سازی‌شده و به‌موقع ارائه دهند. استفاده از معماری سامانه‌های هوشمند و یادگیری نمایه‌ای، امکان تلفیق داده‌های چندمنبعی و تحلیل آن‌ها را برای طراحی تلنگر فراهم می‌سازد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به خط‌مشی‌گذاران، طراحان سیستم‌های هوشمند و محققان حوزۀ علوم رفتاری در مسیر طراحی مداخلات اثربخش‌تر کمک کند و گامی در جهت توسعه خط‌مشی‌گذاری داده‌محور و رفتارمحور باشد.

https://jipa.ut.ac.ir/article_105473_75e132bb3e96501c33d80dd0e2728719.pdf

انتشارات دانشگاه تهران مدیریت دولتی 2008-5877 17 4 2025 12 22 AI-based Delphi Methodology: A Novel Approach to Triangulation in Managerial Research روش‌شناسی دلفی مبتنی بر هوش مصنوعی: رویکردی نوین در زاویه‌بندی پژوهش‌های مدیریتی 963 991 105475 10.22059/jipa.2025.397566.3728 FA حامد دهقانان دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. زهرا پورامینی دانشجوی دکتری، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. مهدی یزدان شناس دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. ایمان رئیسی وانانی دانشیار، گروه فناوری اطلاعات و مدیریت عملیات، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. Journal Article 2025 06 25 Objective The aim of this study is to design and validate an innovative hybrid methodology that integrates the classical Delphi technique with the advanced capabilities of artificial intelligence. This hybrid approach seeks to answer the central question of how the synergy between AI capabilities and human judgment can be harnessed to address emerging research and development needs. By combining machine intelligence with expert insight, the study attempts to reduce ambiguity, accelerate consensus-building, and expand the methodological toolkit available to management researchers. As the first research in Iran to focus specifically on an AI-based Delphi approach, this study introduces a pioneering framework grounded in language model technologies and explores its methodological and practical implications. Methods This study adopts a mixed-method design with an applied orientation. To evaluate the validity of the proposed approach, its application was examined in the domain of personal development coaching, thereby situating the study within applied research. The statistical population included both human experts and AI language models. In the classical Delphi phase, 15 experts in human resources, coaching, and personal development were selected using the snowball sampling method. In the AI-based phase, three leading language models—ChatGPT, Microsoft Copilot, and Gemini—were selected through comparative expert evaluation. Data collection was conducted via questionnaires, in accordance with Delphi principles. To validate the data, a triangulation strategy was employed, encompassing algorithm triangulation, researcher triangulation, data triangulation, and theory triangulation. To ensure theoretical saturation in interactions with language models, measures such as initial prompt training, multi-stage response review, and iterative model updates were adopted. Finally, paired-sample mean comparison was used to assess the degree of alignment and divergence between the perspectives of human experts and AI-generated outputs. Results The integration of classical Delphi with AI-based Delphi yielded a novel methodological framework capable of enhancing both rigor and efficiency in management research. In the qualitative stage, three rounds of the classical Delphi process produced strong expert consensus, as evidenced by an increasing Kendall’s coefficient of concordance. In the quantitative stage, comparison of human expert judgments with AI model outputs through paired-sample mean tests revealed no statistically significant differences between the two sources, indicating high reliability and stability of the data. Furthermore, the findings highlight that targeted prompt engineering and rotational analysis in AI-based Delphi can substantially enrich research processes. These features facilitated multilayer analysis of qualitative data, improved accuracy and comprehensiveness, expanded the diversity of viewpoints, reduced expert fatigue, and accelerated the path to consensus. Collectively, the results show that AI can serve not only as a supplement but also as a methodological partner in collaborative decision-making and research design. Conclusion The study concludes that AI-based Delphi methodology holds significant potential for advancing research quality and decision-making in managerial and related fields. The integration of advanced language model capabilities with human expertise enables more precise, multidimensional, and replicable analyses. Although variations in model performance occasionally created challenges in achieving full convergence, the hybrid design offered a practical solution to strengthen the validity of findings. The validation of this methodology in the field of personal development coaching further demonstrates its adaptability to diverse areas of managerial research. Overall, this study provides an innovative perspective on how artificial intelligence can be systematically incorporated into the Delphi method. By addressing both its opportunities and limitations, the study opens a new window for methodological innovation in management studies and contributes to the evolving discourse on the role of AI in research methodologies. هدف: هدف از این پژوهش طراحی و اعتبارسنجی روش ترکیبی نوآورانه (هیبریدی) بر پایۀ تلفیق تکنیک دلفی کلاسیک و قابلیت‌های هوش مصنوعی است و به این پرسش پاسخ می‌دهد که چگونه می‌توان از هم‌افزایی میان توانمندی‌های هوش مصنوعی و بینش انسانی، برای رفع نیازهای نوظهور پژوهشگران در حوزۀ تحقیق و توسعه بهره گرفت. در این راستا، پژوهش حاضر، نخستین پژوهش است که در ایران با محوریت دلفی مبتنی بر هوش مصنوعی، به توسعۀ چارچوب روش‌شناختی نوین با تکیه بر مدل‌های زبانی پرداخته است. روش: این پژوهش از نوع مطالعات آمیخته است که با هدف توسعۀ رویکردی نوین در حوزۀ پژوهش اجرا شده است. برای ارزیابی اعتبار این رویکرد، کاربرد آن در زمینۀ مربیگری بررسی شده است؛ از این رو، این مطالعه در زمرۀ پژوهش‌های کاربردی قرار می‌گیرد. جامعۀ آماری این پژوهش، خبرگان انسانی و مدل‌های زبانی هوش مصنوعی بودند. در بخش کلاسیک، ۱۵ نفر از متخصصان حوزۀ منابع انسانی، مربیگری و توسعۀ فردی، به‌روش گلولۀ برفی انتخاب شدند. در بخش مبتنی بر هوش مصنوعی نیز، سه مدل زبانی ChatGPT، Microsoft Copilot و Gemini با نظر متخصصان و ارزیابی تطبیقی برگزیده شدند. گردآوری داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه و مطابق با اصول دلفی انجام شد. به‌منظور بررسی اعتبار داده‌ها، از رویکرد زاویه‌بندی شامل الگوریتم، محقق، داده و نظریه استفاده شد. همچنین، برای رسیدن به اشباع نظری در تعامل با مدل‌های زبانی، اقدام‌هایی مانند آموزش اولیه، بازبینی چندمرحله‌ای پاسخ‌ها و بهره‌گیری از قابلیت‌های به‌روزرسانی مدل‌ها صورت گرفت. در نهایت، به‌منظور سنجش هم‌راستایی و اختلاف میان دیدگاه‌های انسانی و نتایج مدل‌های هوش مصنوعی، از روش مقایسۀ میانگین زوجی استفاده شد. یافته‌ها: در این پژوهش، با بهره‌گیری از روش‌شناسی نوین تلفیقی، ترکیبی از دلفی کلاسیک و دلفی مبتنی بر مدل‌های زبانی هوش مصنوعی به‌کار گرفته شد تا ضمن معرفی روشی جدید در حوزۀ پژوهش، اولویت‌های توسعۀ فردی مدیران منابع انسانی شناسایی شود. در بخش کیفی، ارزیابی مؤلفه‌ها در سه دور دلفی کلاسیک، به اجماع قوی خبرگان با افزایش ضریب هماهنگی کندال منجر شد. در بخش کمّی، مقایسۀ دیدگاه‌های خبرگان انسانی و مدل‌های هوش مصنوعی با استفاده از مقایسۀ میانگین زوجی نشان داد که تفاوت معناداری میان دو رویکرد وجود ندارد و داده‌ها از پایداری و قابلیت اطمینان بالایی برخوردارند. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که بهره‌گیری از هوش مصنوعی با پرامپت‌نویسی هدفمند و تحلیل چرخشی، ضمن تسهیل تحلیل چندلایۀ داده‌های کیفی، باعث افزایش دقت، تنوع دیدگاه‌ها، کاهش خستگی پاسخ‌دهندگان و تسریع در دستیابی به اجماع می‌شود. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که روش دلفی مبتنی بر هوش مصنوعی، توانایی چشمگیری در ارتقای کیفیت فرایندهای پژوهش و تصمیم‌گیری دارد. ترکیب قابلیت‌های پیشرفتۀ مدل‌های زبانی با خِرَد انسانی، امکان انجام تحلیل‌های دقیق‌تر، چندبُعدی و با قابلیت تکرار را فراهم می‌سازد. به‌دلیل تنوع عملکرد مدل‌ها، چالش‌هایی در همگرایی نتایج مشاهده می‌شود؛ اما استفاده از رویکردهای ترکیبی، راه‌کاری مؤثر برای افزایش اعتبار یافته‌ها محسوب می‌شود. همچنین، اعتبارسنجی این روش در حوزۀ مربیگری توسعۀ فردی، گواهی بر قابلیت تعمیم آن به مطالعات مدیریتی و سایر حوزه‌های پژوهشی است. در کل می‌توان گفت که این پژوهش، به‌صورت نوآورانه، به نحوۀ بهره‌گیری و حدود کاربرد هوش مصنوعی در فرایندهای تحقیقاتی پرداخته که تاکنون کمتر به آن توجه شده است؛ از این رو می‌تواند دریچه‌ای تازه در حوزۀ روش‌شناسی مطالعات مدیریتی بگشاید.

https://jipa.ut.ac.ir/article_105475_0371468119feb76b60cbe92ad79a4b79.pdf

انتشارات دانشگاه تهران مدیریت دولتی 2008-5877 17 4 2025 12 22 Knowledge Mapping and Metasynthesis of Policy Capacity Studies Using Grounded Theory نگاشت دانش و فراترکیب مطالعات ظرفیت خط‏مشی‌‌گذاری با استفاده گراندد تئوری 992 1020 105476 10.22059/jipa.2025.399464.3746 FA علی حاجی غلام سریزدی استادیار، گروه مدیریت، مؤسسۀ آموزش عالی امام جواد (ع)، یزد، ایران. غلامرضا کاظمیان دانشیار، گروه مدیریت شهری، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. وجه‌الله قربانی‌زاده استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. Journal Article 2025 07 26 Objective The growing complexity of policy-making and governance has led to the development of the concept of policy capacity. Despite the extensive number of studies devoted to this subject, the concept remains ambiguous in both definition and practical application. Numerous studies have explored policy capacity from different perspectives, addressing a range of dimensions and themes. Consequently, there is a pressing need to systematically examine this body of literature in order to: (a) map the temporal trends and disciplinary distribution of policy capacity research; (b) outline the knowledge structure of studies in this field; (c) provide a comprehensive view of the current state of research; and (d) identify thematic gaps for future investigation. The objective of this article is therefore to offer a clearer and more integrated understanding of the results of policy capacity studies through knowledge mapping and metasynthesis. Specifically, the study seeks to analyze the temporal distribution of publications, map the keywords used in policy capacity studies, identify the factors influencing policy capacity, and ultimately propose a conceptual and paradigmatic model of policy capacity. Methods The study employed a scientometric approach, supported by network analysis-based algorithms in VOSviewer software, to examine both international and Persian-language databases. The databases consulted included Sciencedirect, Google Scholar, and Scopus for international literature, and Magiran, Civilica, and Noormags for Persian sources. The search strategy targeted the occurrence of “policy capacity” in titles, abstracts, and keywords up to the year 2025 (1404). The initial search identified 842 articles (819 English and 23 Persian). After filtering and eliminating irrelevant studies, 250 articles were selected for in-depth analysis (241 English and 9 Persian). Subsequently, following the steps of the metasynthesis method and employing grounded theory techniques, these studies were synthesized and analyzed. Results The review of 250 articles indicated that policy capacity research can be grouped into six broad categories: (1) conceptualization of policy capacity, (2) factors influencing policy capacity and strategies for enhancement, (3) challenges in building and sustaining policy capacity, (4) effects and applications of policy capacity, (5) criteria and evaluation of policy capacity, and (6) governance system analysis through the lens of policy capacity. Through grounded theory analysis, 299 open codes and 16 axial codes were identified. The findings emphasize that, in addition to competence and capability, the level of policy-making is critical. Moreover, within the domain of competencies, attention should not be limited to analytical, operational, and political competences; innovation competence also emerged as a vital dimension. This led to the inclusion of innovation capacity, along with local, national, and international capacities, as integral types of policy capacity. Altogether, 36 distinct policy capacities were identified at the intersection of competences, capabilities, and levels, with innovation capacity highlighted as a particularly new and important type. Knowledge mapping also revealed that most existing studies have emphasized individual, political, and analytical capacities, although recent scholarship increasingly acknowledges innovation capacity. The mapping further demonstrated significant interactions between policy capacity, policy-making quality, governance, and development. Additionally, the policy-making process was shown to be cyclical, involving three interconnected stages: policy analysis and formulation, policy implementation, and evaluation and monitoring—an iterative cycle that adds to the complexity and challenges of policy-making. Conclusion The findings underscore that policy capacity constitutes a fundamental determinant of effective policy-making. Policymakers must therefore recognize and strengthen all 36 identified types of policy capacity, while addressing the challenges that arise throughout the stages of formulation, implementation, and review. Furthermore, attention should be directed toward the interaction and feedback cycles among different capacities, with particular emphasis on fostering innovation capacity and balancing local, national, and international levels of policy capacity. Strengthening these dimensions is essential for enhancing governance quality and supporting sustainable policy development. هدف: پیچیدگی خط‌مشی‌گذاری موجب توسعۀ مفهوم ظرفیت خط‌مشی‌گذاری شده است. در این زمینه مطالعات زیادی انجام شده و ظرفیت خط‌مشی‌گذاری بررسی و به موضوعات و وجوه مختلف آن توجه شده است؛ اما این مفهوم، هنوز در تعریف و کارکرد ابهام دارد. بنابراین لازم است که مطالعات در این حوزه، به‌صورت جامع بررسی شود تا ضمن ترسیم روند و نگاشت دانش مطالعات، دیدگاه مناسب و جامعی از وضعیت پژوهش‌های انجام‌شده به‌دست آید و شکاف‌های موضوعی تحقیقات علمی کشف شود. این مقاله، به‌دنبال درک روشن‌تر و جامع از نتایج مطالعات ظرفیت خط‌مشی‌گذاری با ترسیم نقشۀ دانش و فراترکیب مطالعات ظرفیت خط‌مشی‌گذاری، برای رسیدن به توزیع زمانی مقاله‌ها و حوزه‌های علمی مرتبط با مطالعات ظرفیت خط‌مشی‌گذاری، نقشۀ نگاشت کلمات کلیدی مطالعات ظرفیت خط‌مشی‌گذاری، شناسایی عوامل مؤثر بر ظرفیت خط‌مشی‌گذاری و در نهایت، ترسیم مدل مفهومی و پارادایمی ظرفیت خط‌مشی‌گذاری است. روش: در این مقاله با استفاده از روش علم‌سنجی و با بهره‌مندی از الگوریتم‌های مبتنی بر تحلیل شبکه، در نرم‌افزار وس‌ویور، به تحلیل و ارزیابی مطالعات در پایگاه‌های ساینس دایرکت، گوگل اسکالر، اسکوپوس، سیویلیکا، مگ‌ایران و نورمگز پرداخته شد. با جست‌وجوی عبارت ظرفیت خط‌مشی‌گذاری در عنوان، چکیده و کلیدواژه، مقاله‌ها انتخاب شدند. در بررسی اولیه، تعداد کل ۸۴۲ مقاله، به تفکیک ۸۱۹ مقالۀ انگلیسی و ۲۳ مقاله فارسی یافت شد و بعد از پالایش و حذف مقاله‌های نامرتبط، ۲۵۰ مقاله (۲۴۱ مقالۀ انگلیسی و ۹ مقالۀ فارسی) برای تجزیه‌وتحلیل مطالعات انتخاب و مبتنی بر گام‌های روش فراترکیب و با استفاده از روش گراندد تئوری، به ترکیب و تحلیل مطالعات پرداخته شد. یافته‌ها: نتایج بررسی ۲۵۰ مقالۀ مرتبط نشان داد که مقاله‌های موجود در این زمینه را می‌توان به شش دسته طبقه‌بندی کرد: ۱. مفهوم‌سازی ظرفیت خط‌مشی‌گذاری؛ ۲. عوامل مؤثر بر ظرفیت خط‌مشی‌گذاری و ارتقای آن؛ ۳. چالش‌های ظرفیت خط‌مشی‌گذاری؛ ۴. اثرها و کاربرد ظرفیت خط‌مشی؛ ۵. معیارهای ظرفیت خط‌مشی‌گذاری و ارزیابی آن؛ ۶. تحلیل نظام حکمرانی براساس ظرفیت خط‌مشی‌گذاری. همچنین در احصای عوامل مؤثر بر ظرفیت خط‌مشی، از طریق روش گراندد تئوری، ۲۹۹ کد باز و ۱۶ کد محوری شناسایی شد. بررسی مطالعات نشان داد که علاوه‌بر شایستگی و قابلیت، سطح خط‌مشی‌گذاری نیز مهم است. همچنین براساس ابرواژگان در شایستگی، علاوه‌بر شایستگی‌های تحلیلی، عملیاتی و سیاسی، شایستگی نوآوری نیز باید در کانون توجه قرار گیرد؛ به همین دلیل، در این مقاله ظرفیت نوآوری و همچنین ظرفیت محلی، ملی و بین‌المللی به انواع ظرفیت‌های موجود اضافه شد که در این راستا ۳۶ نوع ظرفیت خط‌مشی ناشی از تلاقی شایستگی‌ها، قابلیت‌ها و سطوح شناسایی شد. ظرفیت نوآوری یکی از ظرفیت‌های جدید و مهم است. با این حال، طبق نقشۀ دانش مطالعات، تأکید بیشتر مقاله‌ها بر ظرفیت فردی، سیاسی و تحلیلی بوده است هرچند در مطالعات اخیر، بر نقش سایر ظرفیت‌ها، به‌خصوص ظرفیت نوآوری تأکید شده است. همچنین، طبق نقشۀ دانش ترسیم شده بین ظرفیت خط‌مشی، کیفیت خط‌مشی‌گذاری، حکمروایی و توسعه، تعامل وجود دارد. بررسی مطالعات نشان داد که فرایند خط‌مشی‌گذاری شامل سه مرحلۀ تجزیه‌وتحلیل و تدوین خط‌مشی، اجرای خط‌مشی‌گذاری، ارزیابی و نظارت بر اجرای خط‌مشی است که به‌صورت چرخه‌ای و بازخوردی است و این خود درک آن را پیچیده و چالش برانگیز می‌کند. نتیجه‌گیری: یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که یکی از عوامل مهم در خط‌مشی‌گذاری، ظرفیت خط‌مشی است؛ از این رو خط‌مشی‌گذاران بایستی برای ارتقای آن، ۳۶ نوع ظرفیت را شناسایی و عوامل آن را ارتقا دهند. همچنین بایستی به چالش‌های خط‌مشی‌گذاری هم در فرایند تدوین، اجرا و بازنگری و هم به تعامل و چرخۀ ارتباط بین انواع ظرفیت‌ها توجه کنند.

https://jipa.ut.ac.ir/article_105476_d03f9dc6ce8f3011eb68649b1bf6bbd7.pdf