انتشارات دانشگاه تهران مدیریت دولتی 2008-5877 11 3 2019 10 23 Goal-Free Evaluation of Iran Wheat Policy ارزشیابی آزاد از هدف خط‌‌مشی‌ گندم جمهوری اسلامی ایران 455 480 71744 10.22059/jipa.2019.280756.2542 FA مرتضی تیموریان کارشناس ارشد، گروه مدیریت دولتی و سیاست‌گذاری عمومی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران سید مجتبی امامی استادیار، گروه مدیریت دولتی و سیاست‌گذاری عمومی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران Journal Article 2019 05 12 Objective: Policies are often evaluated based on their goals, but public program ‎evaluation ‎studies indicate that evaluation of the goal itself is important, even more than ‎reaching ‎the goals. The Scriven "goal-‎free ‎evaluation" approach is the root of such primary focus on goal evaluation. One of the important policies of each country is its agricultural policy, ‎and wheat is considered as the most important basic product in Iran. The aim of this ‎paper is to conduct a goal-free evaluation ‎of wheat policy based on social, economic, and political values ‎and conditions in Iran. ‎ Methods: The research data were collected through interviews and reviewing the literature. The data ‎were then analyzed based on the context evaluation method in the comprehensive evaluation ‎approach (CIPP) ‎and utilizing the deductive theoretical thematic analysis method. Results: A hierarchy of objectives of wheat policy goals is presented using the means-end diagram. By using objectives tree diagram, it is possible to analyze alternative strategies for self-sufficiency. By identifying the needs of farmers and people, the underlying context components of wheat policy are analyzed in terms of issues, assets, and opportunities. Conclusion: The results indicated a kind of displacement of goals in key wheat ‎programs, a ‎pause at the specific level of the means–end chain (i.e. stopping wheat ‎imports), and staying ‎away from moving towards higher values and goals, and limiting the scope of ‎goals to increase ‎wheat production. The link between the consequences of weakness in ‎accuracy, depth, and breadth of ‎ goals in such programs with other issues such as lack of ‎management and shortage of water resources, ‎are causes of questioning the overall policy ‎orientation of wheat in the country.‎ This research innovation is applying one of the classic evaluation model for evaluating an important real policy in Iran and presenting its efficiency. هدف: اغلب، خط‌مشی‌ها را مبتنی بر اهدافشان ارزشیابی می‌کنند؛ اما بررسی‌های ارزشیابی برنامه‌های عمومی نشان ‏می‌دهد که ارزشیابیِ خودِ هدف، بیش و پیش از رسیدن خط‌مشی‌ها به اهداف اهمیت دارد. سرمنشأ این توجه ‏اساسی به ارزشیابی هدف، رویکرد «ارزشیابی آزاد از هدف» اسکریون است. یکی از خط‌مشی‌های مهم هر ‏کشور، خط‌مشی در قبال محصولات اساسی کشاورزی است و گندم، مهم‌ترین محصول اساسی ایران به‌شمار می‌رود. هدف از مقاله حاضر، ارزشیابی آزاد از هدفِ خط‌مشی گندم، متناسب با ارزش‌ها و اقتضاهای ‏اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جمهوری اسلامی ایران است. روش: داده‌های پژوهش که از طریق مصاحبه و مرور اسناد گردآوری ‌شده‌اند با استفاده از روش ارزشیابی زمینه ‏در رویکرد جامع ارزشیابی ‏CIPP‏ استافل‌ بیم و ‏بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون نظریه‌محور (قیاسی) تحلیل شد. یافته‌ها: با استفاده از نمودار وسیله ـ هدف، سلسله‌مراتبی از اهداف خط‌مشی گندم ارائه شده است. با استفاده از نمودار درخت اهداف، امکان تحلیل راهبردهای بدیل برای خودکفایی فراهم شده است. با شناسایی نیازهای کشاورزان و مردم، مؤلفه‌های زمینه‌ای خط‌مشی گندم در قالب مسائل، داشته‌ها، فرصت‌ها تحلیل شده است. نتیجه‌‌گیری: نتایج پژوهش بیانگر نوعی از ‏جابه‌جایی اهداف در برنامه‌های کلیدی گندم کشور، توقف در سطحی از زنجیره وسیله ـ ‏هدف، یعنی قطع ‏واردات گندم و بازماندن از ادامه حرکت به‌سمت ارزش‌ها و اهدافِ مهم‌تر و نیز محدود شدنِ ‏دامنه ‏اهداف به افزایش تولید گندم است. پیوند عواقب برآمده از ضعف در دقت، عمق و وسعت اهداف این برنامه‌ها ‏با ‏مسائلی مانند نداشتن مدیریت و کمبود منابع آبی، دست‌مایه واکاوی کردن کل جهت‌گیری خط‌مشی گندم ‏کشور شده است.‏ نوآوری پژوهش حاضر، کاربست یکی از مدل‌های کلاسیک ارزشیابی در یک خط‌مشی مهم و واقعی کشور و نشان‌دادن کارآمدی آن است.

https://jipa.ut.ac.ir/article_71744_7357269d989847d8d84bc02b854e8194.pdf