انتشارات دانشگاه تهران مدیریت دولتی 2008-5877 18 3 2026 09 23 A Comprehensive Model for Smart Social Security Services in Iran: Lessons Learned from Systematic Benchmarking of Estonia, Finland, Singapore, and Turkey مدل جامع خدمات تأمین اجتماعی هوشمند در ایران: درس‌آموخته‌هایی از الگوبرداری نظام‌مند تجارب استونی، فنلاند، سنگاپور و ترکیه 753 774 108870 10.22059/jipa.2026.409434.3856 FA زهره محمدزاده دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. 0000-0001-6626-0954 محمد قاسمی دانشیار، گروه مدیریت، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. 0000-0002-8218-3466 نورمحمد یعقوبی استاد، گروه مدیریت، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. 0000-0001-6808-0594 یوسف رمضانی دانشیار، گروه مدیریت، مجتمع آموزش عالی گناباد. گناباد، ایران. 0000-0001-8094-0614 Journal Article 2026 01 04 Objective Digital transformation in social security systems has become one of the fundamental pillars of modern government and public service delivery. In Iran, the social security system faces a range of structural and operational challenges, including heavy bureaucratic processes, fragmented data silos, weaknesses in data-driven governance, and institutional incoordination. These challenges can hinder the development of integrated and smart social security services. Against this background, the main objective of this research is to design a comprehensive and localized model for smart social security services in Iran by drawing upon successful international experiences and identifying the dimensions and components that characterize smart social security systems. Methods This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. It employs a systematic benchmarking approach based on Camp's benchmarking model (1989) and the APQC process model. To identify and extract the principal dimensions and components of smart social security services, a meta-synthesis method was employed. Following a systematic search of reputable academic and research databases, 42 sources, comprising 28 international and 14 domestic sources published during the period 2018–2025, were selected for analysis. The selected sources were examined through a three-stage coding process to identify the recurring dimensions, components, and characteristics relevant to smart social security services. For the comparative benchmarking analysis, the reference countries were narrowed to four cases according to the established scientific criteria. These cases were Estonia, representing a model of data integration; Finland, representing a model of digital welfare governance; Singapore, representing a model of user-centric service experience; and Turkey, representing a developing country with structural similarities to Iran. Results The findings indicate that smart social security services in the successful benchmark countries can be understood through three fundamental dimensions. The first dimension is technology and data-centricity, which encompasses data integration, digital identification, centralized data architecture, and information security. The second dimension is network governance and institutional integration, including data-driven decision-making, the establishment of an inter-organizational coordinating body, accountability and transparency, and employee empowerment. The third dimension is smart social justice and inclusion, which incorporates user-centric service design, proactive service provision, accessibility for different groups, and targeted data-driven support. The comparative assessment of Iran's current situation indicates significant gaps across all three dimensions. In particular, data silos, the absence of an inter-organizational coordinating body, weaknesses in evidence-based policymaking, and insufficient digital skills among employees emerge as the most important barriers to the smartization of social security services. Conclusion The realization of smart social security services in Iran requires three fundamental forms of transformation. The first is institutional transformation, involving a movement from a predominantly bureaucratic model toward data-driven governance. The second is technological transformation, centered on the integration and effective utilization of data and the adoption of new technologies. The third is cultural and human transformation, focusing on the enhancement of digital literacy and the development of an innovative organizational culture. Based on these transformations, the executive recommendations of the research are organized into three-time horizons. In the short term, the recommendations include developing a national digital transformation roadmap, establishing an innovation unit, and approving a data governance document. In the medium term, they include establishing an integrated social services platform, designing a unified social identification system, and providing employee training. In the long term, they include utilizing artificial intelligence and predictive systems and creating an open digital welfare innovation network. Overall, the proposed model provides an operational framework for policymakers and managers within Iran's social security system to guide the transition toward smart social security services. هدف: تحول دیجیتال در نظام‌های تأمین اجتماعی به یکی از ارکان اصلی دولت‌های نوین تبدیل شده است. نظام تأمین اجتماعی ایران با چالش‌هایی چون بوروکراسی سنگین، جزیره‌ای بودن داده‌ها، ضعف در حکمرانی داده‌محور و ناهماهنگی نهادی مواجه است. هدف اصلی این پژوهش، طراحی مدل جامع و بومی خدمات تأمین اجتماعی هوشمند برای ایران با بهره‌گیری از تجارب موفق بین‌المللی است. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد الگوبرداری نظام‌مند بر اساس مدل کمپ، ۱۹۸۹ و مدل فرایندی (APQC) است. برای استخراج ابعاد و مؤلفه‌های اصلی، از روش فراترکیب استفاده شد. پس از جست‌وجوی نظام‌مند در پایگاه‌های معتبر، ۴۲ منبع (۲۸ منبع بین‌المللی و ۱۴ منبع داخلی) در بازۀ زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ انتخاب و با استفاده از کدگذاری سه مرحله‌ای تحلیل شد. کشورهای مرجع برای الگوبرداری بر اساس معیارهای علمی، به ۴ کشور تقلیل یافتند: استونی (الگوی یکپارچگی داده)، فنلاند (الگوی حکمرانی رفاه دیجیتال)، سنگاپور (الگوی تجربه کاربرمحور) و ترکیه (کشور در حال توسعه با شباهت ساختاری به ایران). یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که خدمات تأمین اجتماعی هوشمند در کشورهای موفق، بر سه بُعد بنیادین استوار است: 1. فناوری و داده‌محوری (شامل یکپارچگی داده‌ها، شناسۀ دیجیتال، معماری داده متمرکز و امنیت اطلاعات)؛ 2. حکمرانی شبکه‌ای و یکپارچگی نهادی (شامل تصمیم‌گیری مبتنی بر داده، نهاد هماهنگ‌کننده بین سازمانی، پاسخ‌گویی و شفافیت و توانمندسازی کارکنان)؛ 3. عدالت و شمول اجتماعی هوشمند (شامل طراحی خدمات کاربرمحور، خدمات پیش‌فعال، دسترس‌پذیری برای همه گروه‌ها و حمایت هدفمند داده‌محور). تحلیل تطبیقی وضعیت ایران نشان داد که این کشور در هر سه بُعد با شکاف معناداری مواجه است، این شکاف‌ها عبارت‌اند از: جزیره‌ای بودن داده‌ها، نبود نهاد هماهنگ‌کننده بین سازمانی، ضعف در خط‌مشی‌گذاری مبتنی بر شواهد و کمبود مهارت‌های دیجیتال در میان کارکنان از مهم‌ترین موانع هوشمندسازی. نتیجه‌گیری: تحقق تأمین اجتماعی هوشمند در ایران، به سه تحول بنیادین نیازمند است: تحول نهادی (گذار از مدل بوروکراتیک به حکمرانی داده‌محور)، تحول فناورانه (یکپارچه‌سازی داده‌ها و بهره‌گیری از فناوری‌های نو) و تحول فرهنگی ـ انسانی (ارتقای سواد دیجیتال و ایجاد فرهنگ سازمانی نوآور). پیشنهادهای اجرایی پژوهش در سه بازه زمانی کوتاه‌مدت (تدوین نقشه ملی تحول دیجیتال، ایجاد واحد نوآوری، تصویب سند حکمرانی داده‌ها)، میان‌مدت (استقرار پلتفرم یکپارچه خدمات اجتماعی، طراحی نظام شناسه اجتماعی واحد، آموزش کارکنان) و بلندمدت (بهره‌گیری از هوش مصنوعی و سامانه‌های پیش‌بینی‌گر، ایجاد شبکه نوآوری باز رفاه دیجیتال) دسته‌بندی شده‌اند. مدل پیشنهادی این پژوهش می‌تواند چارچوبی عملیاتی برای سیاست‌گذاران و مدیران نظام تأمین اجتماعی ایران در مسیر گذار به خدمات هوشمند فراهم آورد. https://jipa.ut.ac.ir/article_108870_16b140481e9773f3dc6b4000d99bc823.pdf